CASA PLANAS
Casa Planas Marina Planas artistak 2015ean sortutako erakunde kolektiboa da. Irabazi asmorik gabeko proiektu independentea da, Balear Uharteetako turismoari buruzko diziplinarteko sorkuntza eta interpretazio garaikideko zentro baten premiazko beharrari erantzuteko sortua.
PROIEKTUAK PARTE HARTZEN DITUT
Congreso del Observatorio de la Cultura Turística Sostenible // COSTA
El Congreso del Observatorio de la Cultura Turística Sostenible // COSTA se presenta como
una plataforma de conocimiento, interpretación y diálogo interdisciplinar para reimaginar el turismo desde una perspectiva crítica y plural. Este encuentro reúne a investigadores, artistas y profesionales del sector para analizar el impacto del turismo desde una perspectiva ecosocial. El congreso busca generar nuevas narrativas que superen el actual modelo extractivista y propongan alternativas responsables que integren innovación, memoria y la transformación ecosocial.
El Congreso del Observatorio COSTA se estructura en torno a cuatro ejes fundamentales: (Ciencia-Arte, Turismo-Sostenibilidad) con el objetivo de profundizar en la producción de conocimiento del imaginario turístico. Promovemos la creación como territorio de imaginación radical, la sostenibilidad como marco ético y la exploración de nuevas metodologías de investigación como experimento político. Este Observatorio está formado por un grupo de investigación interdisciplinar abierto a la integración de voces minoritarias o
microrrelatos para constituir en su conjunto una cátedra colectiva. Invitamos a investigadores, artistas, ecologistas, profesionales del sector turístico y la comunicación a participar en este encuentro para contribuir a una visión más justa e inclusiva del turismo en
el siglo XXI.
Hormigón de fondo
A partir de su investigación en la beca Desplazamenduak / Desplazamientos #1, Raquel Meyers propone un ensayo expandido que desmonta el mito del progreso mostrando el hormigón como símbolo de control, turismo depredador y urbanismo excluyente. Entre Palma e Irun, construye una arqueología emocional y política del capitalismo tardío: cemento, expulsión, precariedad. Su obra combina archivo, teletexto y memoria para revelar el desarrollo como un relato de desigualdad.
Más que soluciones, ofrece un gesto crítico desde los márgenes: una denuncia del despojo de lo común y un llamado urgente a imaginar otras formas de habitar y construir ciudad.
Raquel Meyers es artista visual que trabaja con tecnologías obsoletas y estética textual para explorar memoria, control y resistencia digital.
Helga Massetani es la Directora de Bitamine Kultur Elkartea junto a Casa Planas impulsan en 2024 un programa de becas para investigadoras residentes en Euskadi y Baleares destinado a desarrollar proyectos que reflexionen sobre el impacto sociocultural del turismo tomando como punto de partida el archivo Planas Archive.
Proyectos de investigación artística vinculado con el Planas Archive realizados en 2025.
La exposición estará abierta al público de forma gratuíta el viernes 24 a partir de las 20h y el sábado día 25 de
10-14h.
Speed Networking / Acto de clausura.
Consiste en un aperitivo en grupos reducidos de máximo 5 personas en las que durante 30 minutos y de forma grupal explicarán los proyectos de creación.
Con María Santoyo Directora de PhotoEspaña
Pedro Medina Comisario independiente
Diana Padrón Comisaria independiente
Helga Massetani, Comisaria y Directora de BITAMINE KULTUR ELKARTEA
Pena da hormigoiak su ez hartzea
RAQUEL MEYERS
Bitamine Kultur Elkarteak, mugaren inguruko ikerketa artistikoa, kulturala eta soziala garatzeko gelak (Irun, Euskadi), eta Casa Planas. Imagen y Turismo Fundazioak (Palma) beka-programa bat sustatu dute 2024an, Euskadin bizi diren ikertzaileei zuzendua.
Programa honen helburua da turismoak ikuspegi soziokulturaletik duen eraginari buruz hausnartzen duten proiektuak garatzea eta sortzea. Casa Planaseko Turismoaren Artxiboa (Planas Archive) da ikerketaren abiapuntua.
Kanpo-proiekzioko beren estrategien eta lurralde nazionaleko konektibitate berrien bitartez, bi egiturak 2022an hasi ziren elkarlanean, ikerketa eta sorkuntza garaikidea sustatzeko. Bien xedea da eztabaidako eta pentsamendu kritikoko esparruak sortzea, desplazamenduei buruzko azterketa-modu berriak birpentsatzeko, ardura handiagoz, errespetuz eta arretaz, ikuspegi ekosozial eta dekolonialetik.
Horren haritik, deialdi bat egin dute ikerketa artistikoko proiektuetarako, Euskadin bizi diren eta lan egiten duten artista, ikertzaile, komisario eta abarrei zuzenduta, diziplina edo azterketa-eremua mugatu gabe.
DESPLAZAMENDUAK / DESPLAZAMIENTOS beka aukera paregabea da Casa Planasen egoitzan (Palma) ikerketa aktibatzeko, hilabeteko egonaldi gisa, eta gero Euskadin bukatzeko, Bitamineren espazioan (Bidasoako eskualdea).
Raquel Meyersen “Pena da hormigoiak su ez hartzea” proiektua hautatu da.
Ikerketa egiteaz gain, bestelako jarduerak ere antolatu ziren, artistak emaitzak aurkezteko, batetik Casa Planasek 2025eko urrian Palman antolatu zuen COSTA Nazioarteko Biltzarraren esparruan (Turismo eta Kultura Jasangarriaren Behatokia), eta bestetik Euskadin egindako aurkezpen publikoen harira. Argitalpen honetan bildu dira emaitzak.
Desplazamenduak / Desplazamientos #1 bekaren esparruan egindako ikerketa artistikoa abiapuntutzat hartuta, Raquel Meyersek eraikitzen duen entsegu hedatu formako tresna kritikoak aurrerabidearen hondakinak nahasten ditu, eta mirari modernoaren beste aldea erakusten digu: hormigoia kontrolaren, turismo gutiziatsuaren, hirigintza baztertzailearen eta ahanzturaren arkitekturaren sinbolo gisa. Pena da hormigoiak su ez hartzea probokazio bat da, baina ez zaio materiari berari zuzentzen, baizik eta bizitzeko egokia ez den mundu baten oinarri bihurtu duen ereduari.
Raquelek, behatu ez ezik, galdetu ere egiten du. Palman eta Irunen kokatuta, proiektu hau kapitalismo berantiarraren arkeologia emozional eta politikoa da: turismoa, zementua, kanporatzea, eskastasuna, algoritmoak eta gizarte-mailak. Collage bat egiten du memoria, artxiboa, teletestua eta babestu ordez uxatu egiten duen hirigintza erabiliz.
Meyersen begirada erradikala da: ez dago erredentziorik artistak bidaltzen digun posta-txartelean. Haren kritika 70eko hamarkadetako lerroburuen eta gaur egungo adierazpenen artean sartzen da, eta agerian uzten du garapenaren kontakizun ofiziala itxura garbitzeko
operazio estetiko bat izan dela betidanik. Izan ere, hormigoiak ez du su hartzen, baina ito egiten du. Izan ere, modernitateak ez zituen etxeak sortu, baizik eta merkatuak. Izan ere, Harveyk dioen bezala, hiria jada ez da bizitzeko toki bat, baizik eta metatzeko toki bat. Eta, izan ere, Fisherrek gogorarazten digun bezala, besterik imajinatu ere ezin izatea lortu du kapitalismoak.
Liburu honek ez du irtenbiderik eskaintzen, ezta oroiminik ere. Oihu bat da ertzetatik, militantzia bat iruditik, sabotaje-keinu bat alderdi publikoa heztearen eta alderdi komuna merkantilizatzearen aurka. Gogorarazten digu, deseroso, aurrerabide izenez ezagutzen dugun hori desberdinkeria, desilusioa eta deserrotzea sortzeko makina izan zela —eta hala dela oraindik ere—. Eremu publikoa eta komuna gure habitata dela, eta galtzen ari garela.
Hormigoia ez dago gori-gori, baina bai beste hiri bat, beste paisaia bat, bizitzeko beste modu bat imajinatzeko premia.
Helga Massetani Piemonte - Bitamine
Raquel Meyersen proiektua oso interesgarria da mugitzen ez denaz hitz egiteko: hormigoia. XX. mendeko asmakari handia da. Azken 100 urteetan, gure paisaia eta imajinarioa hondatu ditu, eta turismo-paisaiaren testuinguru bihurtu da, ikusezin bihurtzeraino.
Casa Planasen ekoizpeneko 5.000 posta-txarteletatik baino gehiagotatik, harrigarria izan da ikustea nola hormigoia haien % 80an den nagusi, modernitatearen eta aurrerabidearen irudi gisa eta desiragai edo mirespengai. Irakurketa horretatik harago, eraikuntza horiek ur asko kontsumitzen dute, eta betiereko hondakina uzten dute planetan. Ikuspegi kontzienteago horren errealitateak beharrezko bihurtzen du gure paisaiak eta imajinarioak berrikustea.
Ikerketa artistiko hori baliagarria zaigu ulertzeko nola integratu dugun zimendatzeko nahia, “Mediterraneoan zuri zoragarri bat” eraikitzeko ideia normalizatzeraino. Raquel Meyersek aurkitutako dokumentazioak Espainia frankistako booma nabarmentzen laguntzen du, eta, adibide gisa, Irun (industriara bideratua) eta Palma (turismora bideratua) erabiltzen ditu.
Alelí Mirelman - Casa Planas
DEIALDIAREN ARABERA
DESPLAZAMENDUAK #1
Arte-ikerketarako programa
BITAMINE - CASA PLANAS
Kontuan hartu beharrekoak!
Egutegia: 2025eko urtarrila-azaroa
Zenbatekoa: 2.400 € ordainsariak + egonaldia + argitalpena
Bitamine, “Ikerketa artistiko, kultural eta sozialerako gela mugan”, Irunen (Euskadin) duena egoitza, Palmako Casa Planas izeneko Irudi garaikidearen ikerketa-zentroarekin lankidetzan, Euskadin bizi diren ikertzaileentzako beka-programa bat sustatzen du.
Arte-ikerketarako programa horren helburua turismoaren eraginaren inguruko hausnarketa egiten duten proiektuak garatzea eta sortzea da, gizartea eta kultura ardatz.
Turismoaren historiaren nazioarteko artxiboaren aktibazioa du abiapuntu ikerketak (Planas Archive)
ZERTAN DATZA
DESPLAZAMIENTOS/DESPLAZAMENDUAK proiektuak ikerketa Palmako Casa Planas-en egoitzan aktibatzeko aukera eskaintzen du, hilabeteko egonaldi batean (2025eko urtarrilean), gainerako ikerketa Euskadin garatuta hurrengo hilabeteetan (otsailean eta martxoan). Artistak beharrezkotzat joko balu, Bitamine-k Bidasoako eskualdean eskaintzen duen egonaldiaz gozatu ahalko luke.
Azkenik, jarduera-egutegi bat antolatuko da lankidetzan diharduten erakundeekin batera, zeinetan artistak ikerketaren emaitzak aurkeztuko baititu COSTA Nazioarteko Batzarrean (Turismo eta Kultura Jasangarriaren Behatokia), Casa Planas-ek Palman 2025eko urrian antolatuko duena (informazio gehiago). Halaber, Euskadin aurkezpen publikoko jarduerak gauzatuko dira. Horrek guztiak artistaren karreraren garapenean eta arte-ikerketa prozesuan eragin positiboa izango duen esperientzia bat eskainiko duelakoan gaude.
NORK JASO DEZAKE
Arte-ikerketarako proiektuei harrera egiten dien deialdi ireki hau Euskadin bizi diren eta bertan lan egiten duten artista, ikertzaile, komisario eta abarrei dago zuzenduta, haien diziplina eta ikerketa-esparrua edozein dela ere.
HAUTATZE IRIZPIDEAK
Diru-laguntzaren onuradun hautatua izateko, eskatzaileek balorazio-irizpide hauen araberako puntuazio altuena lortu behar dute: a) aurkeztutako proiektua (% 50); b) eskatzailearen curriculuma edo eskarmentua (% 25); c) proiektuak garatzen den baliabide eta testuinguruarekiko duen moldagarritasuna eta egokitasuna (% 15); eta d) eskatzailearen esperientzia bitartekaritza sozialaren arloan (% 10).
EPEMUGA
EPEA LUZATUTA
2024ko irailaren 9a.